موسسه دارا (DARA) که یک موسسه غیر دولتی است اخیرا شاخص کمکهای بشردوستانه پس از بحرانها را برای سال 2010 تهیه و منتشر کرده است. هدف این موسسه افزایش کیفیت و کارایی کمکهای ارایه شده به مردم آسیب دیده پس از بحرانها می باشد. این شاخص به دنبال روشن کردن پاسخ 5 سوال و محور اساسی در این زمینه است که عبارتند از:

محور 1- آیا کمکهای ارایه شده در راستای نیازهای جمعیت آسیب دیده و یا به دنبال منافع سیاسی، استراتژیک و غیره می باشند؟

محور 2- آیا کمکهای ارایه شده منجر به تقویت ظرفیتهای محلی و پیشگیری از بحرانهای بعدی در بلند مدت می شوند و با خیر؟

محور 3- آیا سیاستها و عملکرد کشورهای کمک دهنده به بهبود و تسهیل فعالیت سازمانهای بشردوستانه کمک می کنند؟

محور 4- آیا کشورهای ارایه کننده کمکها قوانین بین المللی موجود در این زمینه را راعات کرده و دسترسی لازم برای بهبود کمک رسانی به مردم غیر نظامی آسیب دیده را فراهم می نمایند؟

محور 5- آیا کشورهای کمک کننده در حسابرسی، پاسخگویی و یادگیری در اقدامات بشر دوستانه مشارکت می کنند؟

گزارش سال 2010 بر اساس مدارک و مستندات مربوط به کمکهای انسان دوستانه صورت گرفته در سال 2009 در 14 کشور افغانستان، آفریقای مرکزی، کلمبیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، اندونزی، فلسطین اشغالی، پاکستان، فیلیپین، سومالی، سری لانکا، سودان، یمن و زیمباوه می باشد. این کشورها در مجموع بیش از 60 درصد کمکهای بشر دوستانه را در این سال دریافت نمودند.  

روش کار به این ترتیب است که تهیه کنندگان شاخص در سال 2009 تا 2010 با بیش از 475 نفر از نمایندگان کلیدی سازمانهای امدادگر در 14 کشور متاثر شده از بحرانها مصاحبه کرده اند. تهیه کنندگان شاخص همچنین با نمایندگان 75 سازمان کمک دهنده مصاحبه کرده اند.

خلاصه یافته ها:

این گزارش نشان می دهد که دولتهای کمک کننده پیشرفتهایی هر چند کند در زمینه انجام تعهدات و رعایت اصول کمکهای بشر دوستانه داشته اند. با این حال نتایج نشان می دهد که تعدادی از دولتها همچنان منافع سیاسی و غیره را در اعطای کمکها دنبال می نمایند.  در عین حال تعدادی از کشورهای دریافت کننده کمک نیز به گونه ای رفتار کرده اند تا از بحرانها و کمکهای اعطا شده در جهت اهداف و منافع داخلی خود استفاده نمایند.  اینها باعث شده اند تا توانایی و کارایی سازمانهای کمک رسان در مناطق آسیب دیده کاهش یابد.  بالاخره اینکه این شاخصها نشان می دهند که پاسخگویی دولتهای کمک دهنده در برابر مردمی که به آنها کمک می شود نیز باید بهبود داده شود.

مهمترین یافته های گزارش سال 2010 عبارتند از:

1. افزایش روند سیاسی سازی اعطای کمکهای بشر دوستانه به معنای آن است که میلیونها نفر کمکهای مورد نیازشان را دریافت نمی کنند.

دولتهای کمک کننده باید مطمئن شوند که کمکها بر اساس نیازهای مردم و نه بر اساس اهداف سیاسی، اقتصادی و نظلمی اولویت بندی و تحصیص داده می شوند. 

2.  استمرار شکاف موجود در حفاظت از جمعیت غیر نظامی و فقدان دسترسی امن به معنای آن است که مردم آسیب دیده همچنان در معرض خطرات و تهدیدات هستند.  کشورهای کمک کننده باید حفاظت از غیر نظامیان را در اولویت قرار دهند و امکان دسترسی سازمانهای امداد رسان به مردم آسیب دیده را فراهم کنند.

3. فقدان تعهد سیاسی و سرمایه گذاری در زمینه پیشگیری و آمادگی در برابر بحرانها منجر به افزایش اثرات و پیامدهای بحرانهای آتی خواهد شد.  دولتهای کمک کننده باید منابع بیشتری را صرف پیشگیری و کاهش خطرات بنمایند.

4. پیشرفت کند در زمینه اصلاح سیستم کمک رسانی به معنای آن است که کمکها از کارایی و تاثیر گذاری لازم برخوردار نیستند. کشورهای اعطا کننده کمکها باید با یکدیگر و سایر فعالان در این زمینه بخصوص مقامات محلی و اجتماعی در کشورهای آسیب پذیر همکاری کرده تا اصلاحات لازم در سیستمهای کمک رسانی و کارایی آنها را سرعت بخشند.

5. دولتهای اهدا کننده کمکها کلا در زمینه شفافیت کمکها و پاسخگویی به مردم آسیب دیده از بحرانها بسیار ضعیف هستند.  دولتهای کمک کننده باید شفافیت خود در زمینه کمکهای انسان دوستانه را افزایش داده و در مقابل مردم آسیب دیده پاسخگو باشند تا کارایی کمک هایشان افزایش یابد.

رتبه بندی کشورهای از نظر کمکها

کشورهای اعطا کننده کمکها بر اساس معیار رعایت قوانین بین المللی در اعطای کمکها را می توان به سه دسته تقسیم کرد:

گروه اول: سطح بالا (دانمارک، فنلاند، لوکزامبورگ، هلند، نیوزلند، نروژ، سوئد).

گروه دوم: سطح متوسط (استرالیا، کانادا، کمیسیون اروپا، آلمان، ایرلند، انگلستان، و آمریکا).

گروه سوم: سطح پایین (اطریش، بلژیک، فرانسه، ایتالیا، ژاپن، پرتغال و اسپانیا)

چالشها و مسایل

مهمترین چالشها و مسایلی  که این گزارش به آنها اشاره کرده است عبارتند از:

  • سیاسی کردن و ابزاری شدن کمکها
  • از بین رفتن اصل بی طرفی در کمکها
  • دسترسی به مردم آسیب دیده و حفاظت از آنها
  • عدم توجه به نیارها در توزیع کمکها
  • عدم ارتباط ککها با اقدامات پیشگیرانه و آماده سازی در برابر بحرانها
  • عدم انعطاف پذیری و زمان بندی کمکها
  • عدم حمایت کافی از اصلاحات مورد نیاز در سیستم اعطای کمکهای بشر دوستانه و فقدان پاسخگویی
  • عدم یادگیری از اقدامات گذشته

گزارش کامل این شاخص را می توانید از سایت زیر به دست آورید:

http://daraint.org/humanitarian-response-index/humanitarian-response-index-2010

منبع :  مجله اينترنتي مديريت بحران و سوانح